Een gezonde mond begint al voor de geboorte – wat CenteringZorg kan betekenen voor preventieve mondzorg
Sophie Houpt-Aa is mondhygiënist, co-begeleider CenteringZwangerschap en CenteringOuderschap en onderzoeker bij het Lectoraat Samenwerken Aan Mondgezondheid van Hogeschool Inholland. In deze column gaat zij in op het belang van preventieve mondzorg en de kracht van CenteringZorg.
Door Sophie Houpt-Aa
De eerste 1000 dagen: een cruciale periode
De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciaal voor de fysieke en mentale ontwikkeling. Ook biedt deze periode een unieke kans voor preventieve mondzorg. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer de helft van de vijfjarigen in Nederland bezocht nog nooit een mondzorgverlener heeft bezocht voor een preventief consult. Het resultaat? Een aanzienlijk deel van de jonge kinderen krijgt al te maken met cariës. Dit veroorzaakt niet alleen pijn, maar heeft ook direct een negatieve invloed op de algemene gezondheid en de kwaliteit van leven.
Mondgezondheid wordt in de geboortezorg en jeugdgezondheidszorg nog wel eens gezien als een thema dat pas relevant wordt wanneer het gebit compleet is. Uit wetenschappelijk onderzoek is echter gebleken dat de basis voor een gezonde mond al vóór de geboorte wordt gelegd. Juist daarin bieden Centering Zwangerschap en Ouderschap een unieke kans.
Veranderingen tijdens de zwangerschap
Een gezonde mond begint bij de gezondheid van de moeder. Tijdens de zwangerschap verandert de hormoonhuishouding, waardoor het tandvlees sneller kan opzwellen en gevoeliger wordt voor ontstekingen (zwangerschapsgingivitis). Dit is herkenbaar aan bloedend tandvlees tijdens poetsen of bij het gebruik van een tandenstoker of rager.
Daarnaast hebben veel aanstaande moeders te maken met ochtendmisselijkheid en maagzuur tast het tandglazuur aan. Een belangrijk en praktisch advies dat in centering-sessies naar voren komt, is: poets de tanden liever niet direct na het overgeven. Het glazuur is op dat moment zacht. Spoel je mond met water en wacht minimaal dertig minuten met tandenpoetsen.
CenteringZorg is de ideale plek voor preventieve mondzorg
Zodra de baby er is, ontstaan bij ouders al snel concrete vragen. Wanneer begin je met tandenpoetsen? Waar let je op bij doorbrekende tanden en kiezen? Hoe zorg je ervoor dat je gaatjes voorkomt, als er nog nachtvoedingen zijn?
Preventie in de mondzorg richt zich traditioneel op individuele voorlichting, waarbij de professional vertelt wat wel en niet mag. Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat alleen kennisoverdracht zelden leidt tot duurzame gedragsverandering. Ouders lopen in de praktijk tegen praktische belemmeringen aan, zoals een peuter die weigert de mond open te doen.
Binnen Centering Zorg draait het niet om individuele communicatie maar om groepsinteractie. De krachtige pijlers van Centering – continuïteit, interactieve educatie en onderlinge ondersteuning – versterken de preventieve mondzorg op verschillende manieren:
- Door mondgezondheid stapsgewijs mee te nemen, ontstaat al tijdens de zwangerschap en bij de eerste tandjes bewustzijn van wat belangrijk is. Zo kunnen (aanstaande) moeders hiernaar handelen.
- In plaats van ongevraagde adviezen ontstaat in de groep een gesprek over haalbare gewoonten rondom voeding, speengebruik en poetsen.
- Als ouders horen dat tandenpoetsen bij anderen soms ook een strijd is, neemt dat schuldgevoel weg. Het uitwisselen van creatieve tips om van poetsen een meer ontspannen of zelfs leuk moment te maken, werkt vaak beter dan een theoretische instructie.
Van wetenschap naar praktijk: de gesprekstoolkit van SMILE
Als onderzoeker bij het Lectoraat Samenwerken Aan Mondgezondheid zet ik mij in om mondgezondheid structureel te verankeren in bestaande zorgmethodieken. Sinds september 2025 begeleidde ik veertien centering-groepen en merkte ik dat er behoefte is aan concrete, interactieve werkvormen over mondgezondheid.
Binnen het onderzoeksproject SMILE ontwikkelen we, samen met Stichting Centering, een speciale gesprekstoolkit voor CenteringZwangerschap en CenteringOuderschap. Deze toolkit helpt verloskundigen en jeugdverpleegkundigen om het gesprek over mondgezondheid laagdrempelig en visueel te begeleiden. Zorgverleners krijgen zo praktische handvatten om ouders te inspireren, zonder dat de bijeenkomst aanvoelt als een klassikale les.
Een gezonde mond is een integraal onderdeel van de algemene gezondheid van het kind. Door preventieve mondzorg te verweven met de vertrouwde omgeving van de centering-groep, slaat CenteringZorg een brug tussen de geboortezorg, jeugdgezondheidszorg en mondzorg.
Door mondzorg toe te voegen aan CenteringZorg, kunnen kinderen gezonder opgroeien en worden verschillen in gezondheid tussen arm en rijk kleiner.
Meer weten?
Ben je benieuwd naar de onderzoeksresultaten, de ontwikkeling van de gesprekstoolkit of wil je ervaringen uitwisselen over mondgezondheid binnen CenteringZorg? Bezoek dan de projectpagina van SMILE of neem direct contact op.
