RVS roept op: organiseer zorg vanuit de ‘sociaal verbonden mens’

Sociale verbondenheid is een essentieel onderdeel van gezondheid en verdient een centrale plek in zorg en beleid. Dat stelt de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) in het nieuwe advies Gezond Verbonden. De raad roept beleidsmakers en zorg- en hulpverleners op om zorg en ondersteuning te organiseren vanuit het principe van de sociaal verbonden mens. In het rapport laat de RVS zien dat groepsgewijze zorg en lotgenotencontact hierbij een belangrijke rol spelen. CenteringZwangerschap wordt daarbij expliciet genoemd als praktijkvoorbeeld.

Sociale verbondenheid als gezondheidsfactor

In Gezond Verbonden onderbouwt de RVS dat sociale verbondenheid een bewezen en krachtige gezondheidsfactor is. Mensen die zich verbonden voelen met anderen leven langer, ervaren minder gezondheidsklachten en herstellen sneller bij ziekte. Het effect van sociale relaties op gezondheid is vergelijkbaar met dat van bekende risicofactoren zoals roken of overmatig alcoholgebruik.

Tegelijkertijd constateert de RVS dat sociale verbondenheid in Nederland onder druk staat. Individualisering, een sterke focus op autonomie en een zorgstelsel dat vooral is ingericht rond het individu maken dat de relationele kant van gezondheid vaak uit beeld raakt. Dat heeft gevolgen: eenzaamheid neemt toe, gezondheidsverschillen groeien en zorgvragen worden zwaarder en complexer.

Betekenisvolle relaties als onderdeel van zorg

De RVS benadrukt dat het niet gaat om ‘meer contacten’, maar om betekenisvolle, vrijwillige en ondersteunende relaties. Sociale verbondenheid kan mensen helpen om beter om te gaan met ziekte, stress en ingrijpende veranderingen in het leven. Juist in periodes van kwetsbaarheid – zoals zwangerschap, het ouderschap of leven met een chronische aandoening – is die steun van groot belang.

Volgens de RVS ligt hier een duidelijke opgave voor de zorg. Zorgprofessionals komen juist op die momenten in beeld en kunnen, naast medische zorg, bijdragen aan het versterken van onderlinge verbinding, bijvoorbeeld via groepsgewijze zorg en lotgenotencontact.

CenteringZwangerschap als praktijkvoorbeeld

In het advies noemt de RVS CenteringZwangerschap expliciet als voorbeeld van zorg waarin sociale verbondenheid structureel onderdeel is van het zorgproces. Zwangeren krijgen hun medische controles in groepsverband, gecombineerd met interactief leren en onderlinge uitwisseling. Zij spelen zelf een actieve rol; de zorgverlener faciliteert het proces samen met een co-begeleider.

De RVS verwijst naar onderzoek waaruit blijkt dat deelname aan CenteringZwangerschap samenhangt met betere zwangerschapsuitkomsten, meer kennis en betrokkenheid, grotere tevredenheid over de zorg en meer onderlinge steun. Prenatale groepszorg wordt bovendien beter beoordeeld dan individuele zorg.

Ook relevant voor andere toepassingen van CenteringZorg

Hoewel het rapport CenteringZwangerschap benoemt, sluiten de principes die de RVS beschrijft aan bij andere toepassingen van het CenteringZorg-model, zoals CenteringOuderschap en CenteringDiabetes.

  • CenteringOuderschap biedt ouders binnen de jeugdgezondheidszorg ruimte om ervaringen te delen, van elkaar te leren en samen te groeien in het ouderschap. De gelijkwaardige uitwisseling tussen ouders en professionals en de onderlinge steun sluiten direct aan bij wat de RVS beschrijft als gezondheidsbevorderende sociale verbondenheid.

  • CenteringDiabetes laat zien hoe groepsgewijze zorg ook bij een chronische aandoening kan bijdragen aan beter omgaan met ziekte, leefstijl en zelfmanagement, in combinatie met herkenning en mentale steun van lotgenoten.

Voor mensen met een chronische ziekte geldt vaak dat zij zich geïsoleerd kunnen voelen. Het leren omgaan met de aandoening, het volhouden van een gezonde leefstijl en het verwerken van de mentale impact vragen meer dan alleen medische instructies. Het CenteringZorg-model biedt hiervoor een passende vorm, waarin medische zorg samengaat met leren, delen en elkaar ondersteunen.

Brede toepasbaarheid van het CenteringZorg-model

De boodschap van Gezond Verbonden onderstreept dat groepsgewijze zorg voor uiteenlopende doelgroepen van betekenis kan zijn. Overal waar mensen langdurig met gezondheid, gedrag of ingrijpende veranderingen te maken hebben, kan deze manier van werken bijdragen aan:

  • meer kennis en regie,

  • betere mentale ondersteuning,

  • sterkere sociale netwerken,

  • en duurzamere gezondheidsuitkomsten.

Daarmee sluit het CenteringZorg-model nauw aan bij de oproep van de RVS om gezondheid niet langer uitsluitend individueel te benaderen, maar te werken vanuit het principe van de sociaal verbonden mens.

Oproep aan beleid en praktijk

Met Gezond Verbonden doet de RVS een duidelijke oproep aan beleidsmakers, zorgorganisaties en professionals: organiseer zorg en ondersteuning zó dat sociale verbondenheid een vanzelfsprekend onderdeel is van kwaliteit van zorg. Niet als extra interventie, maar als fundament.

CenteringZorg laat zien dat dit in de praktijk mogelijk is – en dat investeren in verbinding loont, voor cliënten, professionals en de samenleving als geheel.

Aan de slag met CenteringZorg?

Wil jouw regio, organisatie, praktijk of afdeling werken vanuit het principe van de sociaal verbonden mens en CenteringZorg implementeren?

Stichting Centering Nederland ondersteunt zorg- en hulpverleners bij het implementatieproces en biedt training in het werken met het CenteringZorg-model.

Neem contact op via info@centeringzorg.nl.

Meer informatie
Het volledige RVS-advies Gezond Verbonden: https://www.raadrvs.nl of bekijk de onepager-gezond-verbonden

 

Bericht delen: